Roos van Leary

Gedrag en RelatieGedrag lokt gedrag uit.

Een belangrijk psychologisch basisprincipe is: Gedrag lokt gedrag uit.
Mensen reageren op elkaar en dus ook op u.

Als u wilt dat mensen anders op u reageren, dan is het noodzakelijk dat u uw gedrag verandert.
Het gedrag van een ander is door u te beïnvloeden, door uw eigen gedrag te veranderen. Daarvoor is het nodig dat u zich bewust wordt van uw gedrag. Het model van De Roos van Leary helpt u daarbij.

Het model ‘De roos van Leary’ werd in de jaren vijftig uitgewerkt door de Amerikaanse psycholoog Timothy Leary. Hij bestudeerde het gedrag en de interacties van vele mensen.

De Roos van Leary heeft twee dimensies: boven-onder en samen-tegen

  • De boven-gedragspatronen zijn: actief, initiërend, beïnvloedend, beheersend
  • De onder-gedragspatronen zijn: passie, afhankelijk, onderdanig, conformerend
  • De samen-gedragspatronen zijn: aardig, sympathiek, meewerkend
  • De tegen-gedragspatronen zijn: onaardig, wantrouwend, intolerant

Volgens Leary gelden er twee belangrijke hoofdregels:

1. Symmetrie-principe: samen-gedrag lokt samen-gedrag uit en tegen-gedrag lokt tegen-gedrag uit

  • Streven naar eigen belang (tegen) lokt datzelfde gedrag bij de ander uit.
  • Streven naar gezamenlijk belang (samen) en leidt ook tot hetzelfde coöperatieve gedrag bij de ander.
  • ‘Tegen’ duidt op een meer functionele instelling. Mensen met dit gedrag zullen zich vrij zakelijk opstellen en zijn niet primair gericht op samenwerken.
  • ‘Samen’ duidt vaak op een mensgerichte instelling. Mensen met dit gedrag zullen zich over het algemeen vriendelijk opstellen.

2. Complementariteit: boven-gedrag roept onder-gedrag op en onder-gedrag roept boven-gedrag op

  • Leiden lokt volgen uit en volgen lokt leiden uit
  • Aanvallen roept verdedigen op en verdedigen roept aanvallen op
  • Iemand die boven-gedrag vertoont heeft de neiging zich dominant op te stellen
  • Iemand die onder gedrag vertoond heeft de neiging zich meer afwachtend, volgzaam op te stellen

Wanneer u te maken heeft met ‘lastige’ mensen dan is het niet effectief om op uw natuurlijke wijze te reageren op hun gedrag. Als u bijvoorbeeld te maken heeft met een dominante leidinggevende – die u opdrachten geeft en eist dat u die opdrachten binnen een voor u te krappe termijn uitvoert – dan kunt u bij uw natuurlijke reactie ‘verdedigen’ in de vorm van: ‘Dat kan niet zo snel’ uw eigen belangen wel vergeten.

Als u daarentegen echter vriendelijk blijft en samenwerkend gedrag vertoont en vragen stelt. dan is er een grote kans dat u van uw leidinggevende meer tijd krijgt om de opdracht uit te voeren. Uw leidinggevende stapt dan ook in het samen-gedrag.

Als u zich als slachtoffer gedraagt in de vorm van: ‘dat doet u nu altijd terwijl u toch weet dat ik daar ook niks aan kan doen’, dan krijgt u de reactie waarom u vraagt, namelijk autoritair (leidend) in de vorm van: ‘Doe wat ik zeg en wel meteen’.

De kunst is dus om zelf als eerste uw gedrag te veranderen. U kiest eerst de reactie uit die u van de ander graag wilt zien, u zoekt daarbij uw passende gedrag uit (meestal samen) en dan reageert de voor  u lastige persoon meestal  volgens de Roos van Leary.
Met andere woorden: als u wilt dat hij samen-boven gedrag vertoond, dan is het noodzakelijk dat u samen onder-gedrag kiest.

  • Samen: aardig, sympathiek, meewerken
  • Onder: passief, afhankelijk, onderdanig, conformerend.

Lees meer over de Gedragstypen en het programma

De Roos van Leary is ook onderdeel van de training Persoonlijke Effectiviteit

Algemene informatie
Duur:
 1 dagdeel
Plaats: naar keuze of incompany
Tijden: in overleg
Investering: op aanvraag zenden wij u graag een offerte voor een maatwerktraining.